ไดคัท คิสคัท และตัดสี่เหลี่ยม แตกต่างกันอย่างไร
การตัดสติ๊กเกอร์ทำหลังพิมพ์ด้วยเครื่องตัดที่อ่านเครื่องหมายบนแผ่นแล้วเดินใบมีดตามเส้นในไฟล์ ความแตกต่างของสามวิธีอยู่ที่ความลึกของใบมีดและรูปร่างของเส้น ไดคัทตัดทะลุทั้งสติ๊กเกอร์และกระดาษรองตามรูปร่างของภาพ ได้ชิ้นงานที่มีขอบตามรูปทั้งด้านหน้าและด้านหลัง คิสคัทตั้งใบมีดให้ตัดเฉพาะชั้นสติ๊กเกอร์และกาว โดยไม่ตัดกระดาษรอง ชิ้นงานยังอยู่บนแผ่นและลอกออกจากกระดาษรองได้ทีละชิ้น ตัดสี่เหลี่ยมคือการตัดขอบตรงด้วยเครื่องตัดกระดาษหรือใบมีด ไม่ต้องอ่านเครื่องหมาย จึงเร็วและถูกที่สุด
การเลือกวิธีตัดขึ้นกับว่าใครจะเป็นคนติดและติดอย่างไร สติ๊กเกอร์ที่ผู้ใช้ปลายทางลอกติดเอง เช่น สติ๊กเกอร์แจก ฉลากขวด และสติ๊กเกอร์ปิดกล่อง ควรเป็นคิสคัทเพราะลอกง่ายและชิ้นงานไม่หาย สติ๊กเกอร์ชิ้นใหญ่ที่ช่างติดบนกระจกหรือรถ เช่น โลโก้ตัวอักษรไดคัท ใช้ไดคัทหรือคิสคัทพร้อมเทปย้ายลาย ส่วนสติ๊กเกอร์ที่ไม่ต้องการขอบตามรูป เช่น ป้ายราคาและฉลากสี่เหลี่ยม ใช้ตัดสี่เหลี่ยมหรือตัดมุมมน
ระยะเผื่อตัดและระยะห่างระหว่างชิ้น
เครื่องตัดมีความคลาดเคลื่อนเล็กน้อยระหว่างตำแหน่งพิมพ์กับตำแหน่งตัด โดยทั่วไปไม่เกินครึ่งถึงหนึ่งมิลลิเมตร ภาพจึงต้องขยายเลยเส้นตัดออกไปเรียกว่าระยะตัดตก และองค์ประกอบสำคัญต้องถอยเข้ามาจากเส้นตัดเรียกว่าระยะปลอดภัย สำหรับสติ๊กเกอร์ระยะตัดตกที่ใช้ทั่วไปคือสองถึงสามมิลลิเมตร และระยะปลอดภัยสองถึงสามมิลลิเมตรเช่นกัน ภาพที่มีขอบสีขาวรอบรูปหรือที่เรียกว่าเส้นขอบขาว ควรกว้างอย่างน้อยสองมิลลิเมตรเพื่อให้ความคลาดเคลื่อนไม่ทำให้ขอบข้างหนึ่งหายไป
ระยะห่างระหว่างชิ้นบนแผ่นเดียวกันควรอย่างน้อยสามถึงห้ามิลลิเมตร เพื่อให้ใบมีดยกและลงระหว่างชิ้นได้โดยไม่กินเข้าชิ้นข้างเคียง และเพื่อให้ลอกเศษสติ๊กเกอร์ระหว่างชิ้นออกได้ ชิ้นงานที่มีส่วนแหลมเล็กกว่าสองมิลลิเมตร เช่น ปลายตัวอักษรบาง หรือช่องว่างในตัวอักษรเล็กกว่านั้น จะขาดหรือหลุดตอนลอกเศษ ไฟล์จึงควรปรับให้ส่วนบางหนาขึ้นหรือทำเส้นตัดรวมเป็นรูปทรงเดียวรอบตัวอักษรแทนที่จะตัดทีละตัว
การเตรียมเส้นตัดในไฟล์ เลเยอร์และสีพิเศษ
เส้นตัดคือเส้นเวกเตอร์ปิดที่บอกเครื่องว่าจะเดินใบมีดตรงไหน ต้องเป็นเส้นในโปรแกรมเวกเตอร์ เช่น Illustrator ไม่ใช่ภาพ และต้องอยู่ในเลเยอร์แยกจากภาพพิมพ์ โดยทั่วไปตั้งชื่อเลเยอร์ว่า CutContour หรือ Cut และกำหนดสีเส้นเป็นสีพิเศษชื่อ CutContour ที่ไม่พิมพ์ออกมา เส้นต้องเป็นเส้นเดี่ยว ไม่ซ้อนกัน ไม่มีจุดเปิด และไม่มีเส้นซ้ำสองเส้นที่ตำแหน่งเดียวกัน เพราะเครื่องจะตัดซ้ำสองรอบจนแผ่นขาด
การสร้างเส้นตัดจากภาพทำได้ด้วยคำสั่งขยายขอบรอบรูป ที่เรียกว่า Offset Path ในระยะระยะตัดตก แล้วลดจำนวนจุดยึดให้เส้นเรียบ เส้นตัดที่มีจุดยึดหลายร้อยจุดทำให้เครื่องตัดเดินช้าและขอบเป็นรอยหยัก สำหรับงานคิสคัทหลายชิ้นบนแผ่น ควรมีเส้นตัดสองชุด ชุดหนึ่งสำหรับชิ้นงานและอีกชุดสำหรับขอบนอกของแผ่น โดยแยกเลเยอร์และตั้งชื่อให้ต่างกัน
ไฟล์ที่ส่งควรเป็น PDF หรือ AI ที่ฝังฟอนต์หรือแปลงฟอนต์เป็นเส้นแล้ว มีเลเยอร์ภาพ เลเยอร์เส้นตัด และหมายเหตุขนาดจริงของชิ้นงาน ข้อกำหนดด้านสี ความละเอียด และฟอนต์สำหรับส่วนที่พิมพ์เป็นข้อกำหนดเดียวกับงานพิมพ์อื่น ซึ่งอธิบายไว้ในบทความเตรียมไฟล์งานพิมพ์ให้ถูกตั้งแต่แรก
วิธีตัดสามแบบเทียบด้วยเกณฑ์เดียวกัน
ตารางสรุปผลลัพธ์ วัสดุที่เหมาะ และสิ่งที่ต้องเตรียมในไฟล์สำหรับแต่ละวิธี
| วิธีตัด | ผลลัพธ์และวัสดุที่เหมาะ | การเตรียมไฟล์และการใช้งาน |
|---|---|---|
| ไดคัท | ชิ้นแยกตามรูป ขอบตามรูปทั้งสองด้าน · PVC PP กระดาษหนา และแผ่นแข็ง | เส้นตัดปิดหนึ่งเส้นต่อชิ้น เผื่อตัดตก 2–3 มม. · ช่างติดหรือติดเองชิ้นใหญ่ |
| คิสคัท | ชิ้นบนกระดาษรอง ลอกทีละชิ้น · PVC PP และกระดาษที่มีกระดาษรองแข็ง | เส้นตัดชิ้นงานและเส้นขอบแผ่นแยกเลเยอร์ ระยะห่างชิ้น 3–5 มม. · ผู้ใช้ปลายทางลอกติดเอง |
| ตัดสี่เหลี่ยม / มุมมน | ขอบตรงหรือมุมมน · ทุกวัสดุ | ไม่ต้องมีเส้นตัด กำหนดขนาดสำเร็จและรัศมีมุม · ฉลาก ป้ายราคา สติ๊กเกอร์ปิดกล่อง |
วัสดุที่เหมาะกับแต่ละวิธีตัด
สติ๊กเกอร์ PVC เป็นวัสดุที่ตัดได้ทุกวิธีและเป็นมาตรฐานของงานไดคัทกลางแจ้ง เพราะเนื้อเหนียว ไม่ขาดตอนลอกเศษ และกาวติดกับพื้นผิวขรุขระได้ สติ๊กเกอร์ PP บางกว่าและตัดคิสคัทได้ดี แต่ไดคัทชิ้นเล็กมากอาจย่นตอนลอก สติ๊กเกอร์กระดาษเหมาะกับตัดสี่เหลี่ยมและคิสคัทสำหรับฉลากในร่ม แต่ไดคัทรูปซับซ้อนทำให้ขอบกระดาษเป็นขุย
สติ๊กเกอร์ใสและสติ๊กเกอร์สะท้อนแสงมีข้อควรระวังเพิ่ม สติ๊กเกอร์ใสต้องรองพื้นขาวใต้ภาพส่วนที่ต้องการสีทึบ และเส้นตัดต้องเผื่อมากขึ้นเพราะขอบที่คลาดเคลื่อนเห็นชัดบนพื้นใส สติ๊กเกอร์สะท้อนแสงหนาและแข็งกว่า ใบมีดต้องตั้งลึกกว่าและรูปที่มีมุมแหลมมากอาจแตกที่มุม
การลอกและการติดที่ต่างกันตามวิธีตัด
งานคิสคัทลอกชิ้นงานจากกระดาษรองโดยตรง ชิ้นเล็กใช้นิ้วดันจากด้านหลังกระดาษรองให้ขอบชิ้นงานยกขึ้นก่อน งานไดคัทชิ้นใหญ่หรือตัวอักษรหลายตัวที่ต้องวางตำแหน่งสัมพันธ์กันใช้เทปย้ายลาย ซึ่งเป็นเทปกาวอ่อนติดทับด้านหน้าชิ้นงานทั้งชุด แล้วลอกกระดาษรองออก นำไปติดทั้งชุด และลอกเทปย้ายลายออกทีหลัง วิธีนี้ทำให้ตัวอักษรทุกตัวอยู่ในตำแหน่งตามไฟล์โดยไม่ต้องวัดทีละตัว
ชิ้นงานไดคัทที่กว้างเกินราวสามสิบเซนติเมตรควรติดแบบเปียกโดยพ่นน้ำสบู่บนพื้นผิวก่อน เพื่อให้เลื่อนปรับตำแหน่งได้และรีดฟองอากาศออกได้ ส่วนชิ้นเล็กและตัวอักษรบางติดแบบแห้งเพราะน้ำทำให้ชิ้นเล็กเลื่อนหลุด การเลือกเนื้อสติ๊กเกอร์สำหรับกระจกอธิบายไว้ในบทความสติ๊กเกอร์ติดกระจกมีกี่แบบ
ไดคัทตัดทะลุทั้งแผ่นได้ชิ้นแยกตามรูป คิสคัทตัดเฉพาะชั้นสติ๊กเกอร์โดยเหลือกระดาษรองสำหรับลอกทีละชิ้น ตัดสี่เหลี่ยมเร็วและถูกที่สุดสำหรับฉลากและป้ายราคา ระยะตัดตกและระยะปลอดภัยสองถึงสามมิลลิเมตร ระยะห่างระหว่างชิ้นสามถึงห้ามิลลิเมตร เส้นตัดต้องเป็นเวกเตอร์ปิดในเลเยอร์แยกชื่อ CutContour ส่วนที่บางกว่าสองมิลลิเมตรจะขาด PVC ตัดได้ทุกวิธี และงานตัวอักษรไดคัทหลายชิ้นติดด้วยเทปย้ายลาย
